Back-end

Projektujemy efektywnie: Zastosowanie wzorców projektowych w JavaScript

Jak projektować efektywnie iteracje w JavaScript? Klucz tkwi w stosowaniu odpowiednio dobranych wzorców projektowych. Czym są te wzorce i jak wykorzystać je do poprawy jakości kodu? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym artykule, poszerzając horyzonty w świecie JavaScript.

13 paź 2023

Wzorce projektowe w JavaScript odgrywają kluczową rolę w tworzeniu efektywnych, czystych i łatwych do zrozumienia kodów. Zastosowanie tych wzorców pozwala programistom na osiągnięcie większej skalowalności i modularności projektów, sprawiając, że kod jest łatwiejszy do debugowania i utrzymania. Wzorce projektowe są uniwersalne, co oznacza, że mogą być zastosowane w różnych kontekstach programistycznych, co przekłada się na zwiększenie produktywności i efektywności w czasie tworzenia aplikacji czy stron internetowych. Ich używanie pomaga również w standardyzacji kodu pisanego w zespołach programistycznych, co sprzyja lepszej komunikacji i zrozumieniu kodu przez wszystkich członków zespołu.

 

Podstawowe kategorie wzorców projektowych dostępne dla JavaScript

Wzorce projektowe w JavaScript można podzielić na trzy podstawowe kategorie: kreacyjne, strukturalne i behawioralne. Wzorce kreacyjne zazwyczaj dotyczą tworzenia obiektów w bardziej kontrolowany i elastyczny sposób, skupiając się na zasadach enkapsulacji, abstrakcji i dziedziczenia. Przykłady obejmują Singleton, Builder czy Prototype. Wzorce strukturalne dotyczą organizacji interakcji i skomplikowanych zależności między obiektami, tak jak to ma miejsce w przypadku wzorców Fasada, Dekorator czy Adapter. Z kolei wzorce behawioralne koncentrują się na komunikacji i rozprowadzaniu zleceń między obiektami, jak w popularnych strategiach Observer, Command czy Iterator. Wykorzystanie tych wzorców pozwala programistom na osiągnięcie większej przejrzystości kodu, łatwiejszego rozwijania projektu i generalnej efektywności.

 

Praca z modelem MVC - wzorce do zarządzania danymi w JavaScript

Praca z modelem MVC (Model-View-Controller) w JavaScript otwiera drzwi do efektywnej organizacji i zarządzania danymi w aplikacji. Wzorce projektowe, takie jak Skinner, Observer czy Singleton, pozwalają na sprawne zarządzanie komunikacją między warstwami modelu, kontrolerem i widokiem. Wykorzystanie tych wzorców przekłada się na większą skalowalność i utrzymanie kodu. Optymalizacja pracy z modelem MVC przez zastosowanie wzorców projektowych sprawia, że komponenty aplikacji mogą być niezależne i odporne na zmiany, co zwiększa elastyczność projektu.

 

Powiązana branża

HR / HRTech

Wraz z rozwojem firmy standardowe narzędzia HR nie zawsze nadążają za jej procesami. Pojawiają się dodatkowe arkusze, ręczne działania, osobne formularze i informacje przechowywane w kilku miejscach. Projektujemy dedykowane systemy HR oraz rozwijamy i integrujemy istniejące rozwiązania. Mogą obejmować rekrutację, onboarding, obieg dokumentów, obsługę wniosków pracowniczych, szkolenia czy komunikację z kandydatami. Nie zawsze trzeba budować cały system od podstaw. Czasem najlepszym rozwiązaniem jest dodatkowy moduł lub integracja, która uzupełnia narzędzia już wykorzystywane przez zespół. Dlaczego gotowy ATS przestaje wystarczać Gotowe narzędzia zakładają jeden uniwersalny proces rekrutacji. Tymczasem agencja pracuje inaczej niż dział HR w produkcji, a rekrutacja specjalistów IT inaczej niż masowa. Kiedy firma zaczyna prowadzić proces obok narzędzia — w arkuszach i mailach — to znak, że narzędzie przegrało. Budowę własnego systemu zaczynamy więc od zmapowania procesu takiego, jaki jest, z jego wyjątkami — dopiero potem powstaje interfejs. Widoczność firmy HR na zewnątrz to osobny wątek: strona doradztwa czy agencji musi dać się aktualizować bez programisty, bo oferta i treści zmieniają się z tygodnia na tydzień. Tak przebudowaliśmy serwis firmy doradztwa HR — na narzędziach, które zespół obsługuje samodzielnie. Drugi nurt to dokumenty: umowy, aneksy, zgody, badania, szkolenia BHP. Obieg papierowy kończy się segregatorami i pytaniem „czy to na pewno wróciło podpisane". Cyfrowy obieg z podpisem elektronicznym i automatycznymi przypomnieniami zdejmuje z kadr najbardziej mechaniczną część pracy — a pracownikowi daje jedno miejsce, w którym widzi swoje sprawy. Na co uważać przy narzędziach wewnętrznych Narzędzie wewnętrzne nie ma marketingu, który zmusi ludzi do korzystania — albo jest wygodniejsze od arkusza, albo umiera. Interfejs nie jest tu kosmetyką: liczy się liczba kliknięć w czynnościach powtarzanych codziennie, sensowne wartości domyślne i to, żeby system podpowiadał kolejny krok. Tę część pracy wykonujemy w ramach projektowania UX/UI , z testami na osobach, które będą z narzędzia korzystać naprawdę.

hrtech

Implementacja wzorca projektowego Obserwator w JavaScript

Przykładem zastosowania wzorców projektowych w JavaScript jest wzorzec Obserwator. Jego istotą jest utworzenie mechanizmu subskrypcji, który umożliwia obiektom-odsyłaczom obserwowanie i reagowanie na zdarzenia lub zmiany stanu obiektu-źródła. W JavaScript możemy zaimplementować go manualnie, tworząc klasę Obserwatora, która przechowuje listę obiektów (subskrybentów), a także metody służące do dodawania, usuwania ich z listy i powiadamiania o zmianach. Alternatywnie, możemy skorzystać z wbudowanej w języku funkcji 'addEventListener', która robi za nas całą pracę. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że wzorzec Obserwator w JavaScript jest narzędziem o podwójnym ostrzu. Z jednej strony ułatwia komunikację między obiektami, z drugiej zaś może prowadzić do tworzenia zbyt skomplikowanych zależności między nimi, co utrudnia utrzymanie kodu.

 

Przykładowe zastosowanie wzorca Singleton w praktycznym projekcie JavaScript

Wzorzec Singleton to jeden z najprostszych wzorców projektowych, ale mimo to, potrafi znacząco usprawnić strukturę naszego kodu. W praktycznym projekcie JavaScript, może być wykorzystany do ograniczenia liczby instancji danego obiektu do jednej. W ten sposób, zasoby są efektywniej zarządzane. Przykładem może być globalny konfigurator aplikacji, w którym definiujemy ustawienia odwołujące się do całego projektu. Zastosowanie Singletona umożliwia utrzymanie ciągłości i jednolitości danych konfiguracyjnych, bez obawy o ich przypadkową modyfikację w różnych częściach aplikacji. Równie dobrze doskonale sprawdzi się przy realizacji mechanizmów logowania, gdzie potrzebujemy mieć pewność, że tylko jedna sesja jest aktywna.

FAQ

Najczęstsze pytania

  • Wzorce projektowe odgrywają kluczową rolę w tworzeniu efektywnych, czystych i łatwych do zrozumienia kodów. Ich zastosowanie pozwala osiągnąć większą skalowalność i modularność projektów, ułatwia debugowanie i utrzymanie kodu, a także pomaga w standardyzacji kodu pisanego w zespołach, co sprzyja lepszej komunikacji między programistami.
  • Wzorce dzielą się na trzy kategorie: kreacyjne, dotyczące tworzenia obiektów w kontrolowany i elastyczny sposób (np. Singleton, Builder, Prototype), strukturalne, dotyczące organizacji interakcji i zależności między obiektami (Fasada, Dekorator, Adapter), oraz behawioralne, koncentrujące się na komunikacji między obiektami (Observer, Command, Iterator).
  • Praca z modelem MVC (Model-View-Controller) w JavaScript otwiera drzwi do efektywnej organizacji i zarządzania danymi w aplikacji. Wzorce projektowe pozwalają na sprawne zarządzanie komunikacją między warstwami modelu, kontrolerem i widokiem, dzięki czemu komponenty aplikacji mogą być niezależne i odporne na zmiany, co zwiększa elastyczność projektu.
  • Istotą wzorca Obserwator jest mechanizm subskrypcji umożliwiający obiektom obserwowanie i reagowanie na zdarzenia lub zmiany stanu obiektu-źródła. Można zaimplementować go manualnie, tworząc klasę Obserwatora przechowującą listę subskrybentów wraz z metodami dodawania, usuwania i powiadamiania, albo skorzystać z wbudowanej funkcji „addEventListener". Warto pamiętać, że wzorzec może prowadzić do zbyt skomplikowanych zależności między obiektami.
  • Singleton ogranicza liczbę instancji danego obiektu do jednej, dzięki czemu zasoby są efektywniej zarządzane. Przykładem może być globalny konfigurator aplikacji z ustawieniami całego projektu — Singleton utrzymuje ciągłość i jednolitość danych konfiguracyjnych bez obawy o przypadkową modyfikację. Sprawdza się też przy mechanizmach logowania, gdzie potrzebna jest pewność, że tylko jedna sesja jest aktywna.

Blog

Powiązane artykuły

Czytaj więcej
Back-end

Dlaczego warto korzystać z TypeScript?

TypeScript to rozszerzenie języka JavaScript, które pozwala na tworzenie bardziej zaawansowanych aplikacji webowych. Korzystanie z TypeScript pozwala na lepszą organizację kodu, większą czytelność oraz mniejszą liczbę błędów.

Tomasz Kozon
19 wrz 2022
Back-end

Full stack - co to znaczy? Czym zajmuje się full stack developer?

Full stack to termin, który coraz częściej pojawia się w świecie programowania. Oznacza on, że dana osoba potrafi programować zarówno na poziomie front-endu, jak i back-endu. Full stack developer to specjalista, który posiada umiejętności z zakresu różnych języków i technologii, pozwalające na tworzenie aplikacji internetowych od podstaw.

Tomasz Kozon
02 kwi 2022
Back-end

MERN Stack – charakterystyka i zastosowanie

MERN Stack to jeden z najpopularniejszych zestawów technologii wykorzystywanych do tworzenia nowoczesnych aplikacji webowych. Dzięki połączeniu MongoDB, Express, React oraz Node.js umożliwia on budowę wydajnych i skalowalnych rozwiązań opartych w całości na języku JavaScript. Stack ten jest chętnie wybierany zarówno przez startupy, jak i doświadczone zespoły developerskie.

Tomasz Kozon
14 gru 2025
Back-end

Biome w praktyce: nowoczesne narzędzie do formatowania i lintowania kodu

Utrzymanie spójnego stylu i wysokiej jakości kodu to jedno z największych wyzwań w nowoczesnych projektach programistycznych. Wraz z rozwojem ekosystemu JavaScript i TypeScript deweloperzy coraz częściej muszą korzystać z wielu narzędzi do formatowania i lintowania, co prowadzi do złożonej konfiguracji i potencjalnych konfliktów. Biome powstało jako odpowiedź na te problemy, oferując jedno, szybkie i spójne rozwiązanie typu all-in-one.

Tomasz Kozon
04 gru 2025
Back-end

Bazel – szybkie i skalowalne budowanie projektów

Bazel to jedno z najszybszych i najbardziej niezawodnych narzędzi do budowania projektów, stworzone z myślą o pracy na dużą skalę. Dzięki inteligentnemu zarządzaniu zależnościami i zaawansowanym mechanizmom cache’owania znacząco skraca czas kompilacji, nawet w bardzo rozbudowanych repozytoriach. Pozwala zespołom pracować szybciej, stabilniej i bardziej przewidywalnie, niezależnie od stosowanych języków programowania.

Tomasz Kozon
04 gru 2025
Back-end

Czym jest PocketBase?

PocketBase to narzędzie, które w ostatnim czasie zyskuje coraz większą popularność wśród frontendowców i twórców aplikacji. Oferuje ono szybki sposób na uruchomienie kompletnego backendu bez skomplikowanej konfiguracji i integracji wielu usług. Dzięki połączeniu bazy danych, API oraz systemu autoryzacji w jednym rozwiązaniu pozwala skupić się na budowie samej aplikacji.

Tomasz Kozon
03 gru 2025